Stare kafane u Novom Sadu, okupljališta inteligencije

Sigurno ste se zapitali gde su to nekad izlazili stari Novosađani, kuda su šetali i koja su mesta najčešće obilazili. Mnoga od tih mesta danas više ne postoje, ili imaju drugačiju namenu, pa bi vam možda bilo neobično da pomislite da su se tom mestu nekad okupljali intelektualci, studenti, gde se stvarao rokenrol. Zato hajde da se podsetimo koje su to stare kafane u Novom Sadu, gde se okupljala inteligencija.

Kafana „Kod kamile“

Legenda kaže da je kafana “Kod kamile” dobila ime po kamilama, koje su turski trgovci donosili sa puta i odmarali ih na ovim prostorima. Zgradu je podigao i proširio Petar Jovičić 1857. godine, posle požara koji je zadesio osam godina pre. Ona se nalazi na raskrsnici Kisačke i Temerinske ulice, tu se danas nalazi kineski tržni centar i zgrada nije u dobrom stanju.

U kafani „Kod Kamile“ okupljali su se intelektualci, slikari, pisci. Tu su žustro polemisali o svetskoj političkoj sceni, govorili o književnosti, stvarali književnu reputaciju, određivali pravac srpske književnosti. Gostionica je imala i svoje posebne prostorije. Jedna od njih nosila je ime „Miletićeva dvorana“ i bila je posebno lepa, jer je bila ukrašena slikama Đure Jakšića i drugih slikara. Nije poznato koliko je slika visilo u toj dvorani, jer su nakon Miletićevog hapšenja, neke nestale ili uništene, ostale su samo dve: Car Dušan, Đure Jakšića i Banović Strahinja (veruje se da je delo Đure Jakšića).

Kafana „Lipa“

Kafana “Lipa” i danas postoji u Miletićevoj.

Još jedan primer tipične varoške gostionice u Novom Sadu, koja takođe gaji kulturni duh, jeste kafana „Lipa“, nekada stara pivnica „Linda“. Ona i danas postoji i nalazi se u Miletićevoj ulici.

Pre skoro vek i po, Miletićeva ulica se zvala Lebarski sokak. Tu se nalazila čuvena gostionica s pivnicom koju su Novosađani po nemačkom nazivali “Linda” ili “Zur Linde”, jer se u bašti restorana nalazilo drvo Lipe. Ta kafana je važila za kafanu gde su rado dolazili oficiri, lekari, profesori, činovnici i bogatiji trgovci. Gazda kafane bio je Jozef Obernig, beležio je porudžbine gostiju, a gosti su bili ugledni Novosađani poput Miloša Mijatovića, trgovca Pere Matića, književnika Laze Kostića, advokata dr Vlade Stratimirovića, književnika i sekretara Matice srpske dr Milana Savića, lekara dr Mora Ofnera, slikara Uroša Predića, advokata dr Milana Davidovca.

Kafana „Crni Jarac“ (danas „Ribar“)

Kafana “Jarac” okupljala je velike boeme još u drugoj polovini 19. veka. / Foto: Aleksandar Jovanović – mojnovisad.com

Nije poznato kad je tačno nastala, ali se zna da je kafana “Crni Jarac” okupljala velike boeme još u drugoj polovini 19. veka. Dugo se već vodi polemika koja je to najstarija kafana u Novom Sadu, da li je to  „Lipa“ ili „Crni Jarac“. Ovu raspravu ostavićemo sa strane, jer da se taj podatak zna, ne bi se pitali kome ide titula najstarije kafane u gradu.

„Crni Jarac“ je kafana koja danas nosi, za novije generacije, prepoznatljiv naziv – „Ribar“ i nalazi se u Dunavskoj ulici, najstarijoj ulici u Novom Sadu. Do kraja Drugog svetskog rata nosila je prvi naziv, kada je došlo do prve promene, odnosno kafana menja naziv a i namenu. U prostorima kafane napravljeno je skladište prehrambenih proizvoda „29. novembar“, prema prazniku Dana državnosti u komunističkom periodu. Skladište nije dugo opstalo, pa je u tom prostoru ponovo oživela kafana, pod nazivom koji i danas znamo.