Upoznaj Novi Sad – Vladičanski dvor

Duh grada kao što je Novi Sad čuvaju velelepne zgrade, arhitektnostki divovi koji nas zadive svaki put kada na slikama, ili u šetnji kroz ulice ovog grada, ugledamo jednu od tih lepota. Jedna od takvih lepota jeste čuveni Vladičanski dvor, lepota koja vam oku ne može promaći.

Upoznaj Novi Sad – Vladičanski dvor/ Foto: Ivan Bjelić


Na samom kraju ulice koja danas ime nosi po našem pesniku Jovanu Jovanoviću Zmaju, koji je njome u svojoj dnevnoj rutini pre više od veka šetao, nekada se nalazio prvi episkopski dvor u Novom Sadu. Podigao ga je vladika Visarion Pavlović 1741. u neposrednoj blizini, tada tek izgrađene, Saborne crkve. Na žalost, u bombardovanju (1849.) koje smo pominjali u prethodnoj objavi ovog serijala, dvor je srušen i ubrzo se počelo razgovarati o izgradnji nove građevine kojaje danas poznata kao Vladičanski dvor.

Projekat je 1899. izgradio arhitekta Vladimir Nikolić koji je bio kum tadašnjeg patrijarha Grigorija Brankovića, a kako oduvek i biva, patrijarh je potencirao realizaciju Nikolićevog plana. Prema nekim navodima narodu se baš i nije svidelo da zbog bliskosti sa patrijarhom Nikolić dobije projekat. Zato se umesto njega na projekat potpisuje drugi arhitekta, Ferenc Rajhl.

Vladimir Nikolić je objasnio ovaj događaj kroz jednu floskulu koja se i danas masovno koristi u narodnom izražavanju. Naime, Nikolić je tada izjavio: „Napravio sam plan, Rajhl je potpisao, dvor se gradi i mirna Bačka

Upoznaj Novi Sad – Vladičanski dvor/ Izvor: Wikipedia

Već 1901. godine izgradnja biva završena, a Novi Sad od tada krasi zgrada tajnovitog i atraktivnog izgleda. Uticaj pravila gradnje koja su uspostavljena u bečkom klubu profesora Teofila Hansena odrazila su se na sam izgled dvora koji krasi mešavina vizantijskog i istočnjačkog stila gradnje, ali sa dodacima elemenata srpskih srednjevekovnih manastira. Bifore i trifore (prozori čiji je stil karakterističan za srpske srednjevekovne manastire), ali i romantični duh same fasade daje poseban izgled ovom delu grada.

Ispred dvora se do 1984. godine nalazio krst od ružičastog mermera koji je premešten u portu Saborne crkve, a na njegovo mesto postavljen je spomenik već pomenutom pesniku Jovanu Jovanoviću Zmaju, u znak sećanja na njegovo svakodnevno šetanje baš tom ulicom.

Dvor danas nosi dosta svežiji izgled, bar ta strana zida zida prema Gradskoj biblioteci, a čija je restauracija trajala godinu ipo dana.Međutim, spekuliše se o tome da restauracija nije urađena prema konzervatorskim pravilima jer su, navodno, pločice urađene kompjuterskom štampom i izgledaju znatno drugačije od originalnih, a ukrasi su izliveni od gipsa. 

Na Pokrajinskom zavodu za zaštitu spomenika kulture ostaje da se pozabavi ovim pitanjem a na nama ostaje da se divimo ovom dvoru koji i danas dodaje još jedan pečat na lepotu, kulturu i duh grada kao što je Novi Sad.